بازار قطعات یدکی خودرو در ایران، یکی از پیچیدهترین و در عین حال کمشفافترین بخشهای صنعت خودرو است. بسیاری از مصرفکنندگان با یک سوال مشترک مواجهاند: چرا یک قطعه با ظاهر مشابه، در بازار با چند قیمت کاملاً متفاوت عرضه میشود؟
پاسخ این سوال، به زنجیره تأمین قطعه برمیگردد. قطعهای که مستقیماً از تولیدکننده اصلی یا تأمینکننده سطح اول (OEM) وارد میشود، استانداردهای کیفی مشخص، کد رهگیری و بستهبندی قابل استعلام دارد. در مقابل، بخش بزرگی از قطعات موجود در بازار، تولیدکنندگان درجه دو و سه هستند که صرفاً از نظر ظاهری مشابه قطعه اصلیاند اما از نظر آلیاژ، دقت ساخت و دوام، تفاوت جدی دارند.
عامل دوم، مسیر واردات است. قطعاتی که از مسیر رسمی و شفاف وارد میشوند، مشمول عوارض، مالیات و کنترل کیفی هستند. در مقابل، قطعاتی که از مسیرهای غیررسمی یا چند واسطهای وارد بازار میشوند، ممکن است ارزانتر باشند اما ریسک خرابی زودهنگام بالاتری دارند. این تفاوت مسیر، مستقیماً روی قیمت نهایی تأثیر میگذارد.
نکته مهم دیگر، تناسب قطعه با شرایط کارکرد خودرو در ایران است. بسیاری از قطعات وارداتی، برای آبوهوا، سوخت و سبک رانندگی اروپا یا شرق آسیا طراحی شدهاند. وقتی همین قطعه بدون اصلاح یا تطبیق در ایران استفاده میشود، عمر مفید آن کاهش مییابد و مصرفکننده تصور میکند قطعه «بیکیفیت» بوده، در حالی که مشکل از عدم تطابق شرایط است.
در نهایت، بازار قطعات یدکی بیش از هر چیز نیازمند شفافیت اطلاعات است. مصرفکنندهای که بداند قطعه OEM چیست، قطعه افترمارکت چه تفاوتی دارد و چرا قیمتها متفاوت است، انتخاب آگاهانهتری خواهد داشت و هزینه پنهان تعمیرات کاهش پیدا میکند.
