در سالهای اخیر، خودروهای برقی با تبلیغات گسترده بهعنوان آینده حملونقل معرفی شدهاند؛ آیندهای پاک، کمهزینه و هوشمند. اما تجربه واقعی بازارهای بزرگ دنیا نشان میدهد فاصله قابلتوجهی میان شعارهای سبز و زندگی روزمره مردم وجود دارد. بررسی رفتار مصرفکنندگان در کشورهایی مانند آمریکا و کانادا، این شکاف را بهوضوح نشان میدهد؛ شکافی که برای کشوری مثل ایران حتی عمیقتر است.
گزارشهای میدانی منتشرشده توسط رسانههای بینالمللی از جمله رویترز نشان میدهد هرچند خودروهای برقی همچنان در حال فروش هستند، اما شتاب اولیه خود را از دست دادهاند و در مقابل، خودروهای هیبریدی به انتخاب منطقیتری برای بخش بزرگی از خریداران تبدیل شدهاند.
تغییر مسیر بازار؛ وقتی هیبریدیها جلو میافتند
دادههای صنعتی در ایالات متحده نشان میدهد فروش خودروهای هیبریدی به رکوردهای تازهای رسیده است. طبق گزارش آزمایشگاه ملی آرگون، فروش این خودروها که در سال گذشته رشد چشمگیر داشت، در پاییز ۲۰۲۵ به بالاترین سطح ماهانه و سالانه خود رسید. در واکنش به این تقاضا، خودروسازانی مانند تویوتا و فورد بخش قابلتوجهی از ظرفیت تولید خود را به هیبریدها اختصاص دادهاند.
در مقابل، اگرچه فروش خودروهای تمام برقی همچنان رشد دارد، اما آهنگ این رشد بهشدت کند شده؛ تا جایی که برخی خودروسازان برنامههای توسعه فوری خودروهای برقی خود را متوقف یا بازنگری کردهاند.
اعداد چه میگویند؟
در سال ۲۰۲۴، مجموع خودروهای هیبریدی و برقی حدود ۲۰ درصد از فروش بازار آمریکا را به خود اختصاص دادند، اما سهم خودروهای هیبریدی بیشتر بود:
حدود ۱.۹ میلیون خودروی هیبریدی
در مقابل ۱.۳ میلیون خودروی تمام برقی
این اختلاف نشان میدهد مصرفکننده، برخلاف هیجان رسانهای، به سمت گزینهای حرکت کرده که با واقعیتهای اقتصادی و سبک زندگیاش سازگارتر است.
چرا تردید نسبت به خودروهای برقی بیشتر شده؟
۱. هزینه واقعی مالکیت
با کاهش یا حذف یارانههای دولتی، قیمت خودروهای برقی به سطح واقعی نزدیک شده و برای بسیاری از خریداران بازدارنده شده است. در مقابل، خودروهای هیبریدی قیمت اولیه پایینتری دارند و هزینه نگهداری آنها نیز منطقیتر است.
۲. افت ارزش در بازار دست دوم
قیمت خودروهای برقی کارکرده بهشدت تحت تأثیر عمر باتری است. باتریهایی که تعویض آنها میتواند بین ۱۰ تا ۲۰ هزار دلار هزینه داشته باشد؛ عددی که معادل قیمت یک خودروی نو میانرده است. همین موضوع باعث شده هیبریدیها ارزش فروش مجدد بهتری داشته باشند.
۳. زیرساخت و اضطراب برد
کمبود ایستگاه شارژ، زمانبر بودن شارژ و ترس از خالی شدن باتری در سفر، پدیدهای به نام «اضطراب برد» ایجاد کرده که تصمیم خرید خودروهای برقی را تحت تأثیر قرار میدهد.
۴. راحتی استفاده
خودروهای هیبریدی بدون تغییر عادت رانندگان کار میکنند. نه نیاز به شارژ خانگی دارند و نه وابسته به شبکه شارژ سریع هستند. همهچیز مانند خودروهای بنزینی، ساده و قابل پیشبینی است.
چرا هیبریدیها در دنیای واقعی موفقترند؟
باتریهای کوچکتر (۱ تا ۲ کیلووات ساعت) با هزینه تعویض کمتر
عملکرد پایدار در گرما، سرما، ترافیک و سفرهای طولانی
استهلاک کمتر نسبت به خودروهای تمام برقی
نمونههایی با کارکرد بالای ۳۰۰ هزار مایل بدون تعویض باتری اصلی
تعادل هوشمندانه بین موتور برقی و احتراقی در شرایط مختلف رانندگی
همین عوامل باعث شده خودروهای هیبریدی برای خانوادههای معمولی آمریکایی انتخابی امن، اقتصادی و کمریسک باشند.
حالا ایران؛ سؤال اصلی اینجاست
اگر خودروهای برقی در کشورهایی با زیرساخت گسترده، یارانههای سنگین و توان اقتصادی بالا با تردید مواجه شدهاند، سؤال این است:
در ایران، با:
ناترازی شدید برق و جبران آن با مازوتسوزی
نبود شبکه شارژ سراسری
دسترسی محدود و پرهزینه به قطعات خودروهای برقی
کمبود تعمیرگاههای تخصصی
توان اقتصادی محدود مصرفکننده
چرا تمرکز سیاستگذاری همچنان روی خودروهای تمام برقی است؟
و مهمتر از آن، چرا گزینهای مانند خودروی هیبریدی که با اقلیم، زیرساخت، بودجه خانوار و سبک زندگی ایرانی سازگارتر است، در حاشیه قرار گرفته؟
