در سالهای اخیر، موتورهای توربوشارژ به گزینهای رایج در خودروهای وارداتی و مونتاژی بازار ایران تبدیل شدهاند. این پیشرانهها با حجم کمتر، قدرت بالاتر و مصرف سوخت پایینتر طراحی شدهاند؛ اما واقعیت بازار ایران نشان میدهد که استهلاک این موتورها بهمراتب بیشتر از انتظار است. سوال اصلی اینجاست: مشکل از طراحی موتور است یا از شرایط استفاده؟
نخستین عامل، کیفیت سوخت است. موتورهای توربو بهصورت ذاتی به عدد اکتان بالا و احتراق پایدار نیاز دارند. استفاده مداوم از بنزین با اکتان پایین باعث پدیده ناک، افزایش دمای احتراق و در نهایت آسیب به پیستون، سوپاپ و یاتاقانها میشود. در بسیاری از خودروهای توربو، ECU برای جلوگیری از آسیب، توان موتور را کاهش میدهد که نتیجه آن افت شتاب و افزایش مصرف سوخت است.
عامل دوم، سبک رانندگی شهری است. رانندگی پرشتاب، خاموشکردن موتور بلافاصله پس از فشار زیاد و بیتوجهی به زمان خنککاری توربو، عمر این قطعه حساس را بهشدت کاهش میدهد. توربوشارژر با دورهایی بالاتر از ۱۵۰ هزار rpm کار میکند و کوچکترین اختلال در روانکاری یا خنککاری، منجر به خرابی پرهها یا بلبرینگ مرکزی میشود.
عامل سوم، نگهداری غیراصولی است. استفاده از روغن نامناسب، تعویض دیرهنگام روغن و فیلتر، و قطعات مصرفی بیکیفیت باعث میشود فشار مضاعفی به سیستم توربو وارد شود. در بسیاری از موارد، خرابی توربو نه بهدلیل نقص فنی، بلکه بهخاطر زنجیرهای از تصمیمات اشتباه در نگهداری رخ میدهد.
در نهایت باید گفت موتورهای توربوشارژ الزاماً مشکلدار نیستند، اما برای شرایط ایران طراحی نشدهاند مگر اینکه زیرساخت سوخت، سرویس و آموزش راننده همزمان اصلاح شود. بدون این سه عامل، توربو بهجای مزیت، به یک هزینه دائمی تبدیل میشود.
